(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 191

॥ శ్రీః ॥
1.191. అధ్యాయః 191
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
వసిష్ఠోపాఖ్యానే---విశ్వామిత్రస్య వసిష్ఠాశ్రమాభిగమనం॥ 1 ॥
వసిష్ఠేన విశ్వామిత్రస్యాతిథ్యకరణం॥ 2 ॥
విశ్వామిత్రేణ వసిష్ఠధేనుయాచనం॥ 3 ॥
వసిష్ఠేనాదత్తాయా ధేనోః విశ్వామిత్రేణ బలాత్కారేణ హరణం॥ 4 ॥
కుపితయా నందిన్యా సృష్టైః ంలేచ్ఛాద్యైః విశ్వామిత్రపరాజయః॥ 5 ॥
విశ్వామిత్రస్య తపసా బ్రాహ్మణ్యప్రాప్తిః॥ 6 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
అర్జున ఉవాచ। 1-191-0x(1084)(8531)
కింనిమిత్తమభూద్వైరం విశ్వామిత్రవసిష్ఠయోః।
వసతోరాశ్రమే దివ్యే శంస నః సర్వమేవ తత్॥ 1-191-1(8532)
గంధర్వ ఉవాచ। 1-191-2x(1085)
ఇదం వాసిష్ఠమాఖ్యానం పురాణం పరిచక్షతే।
పార్థ సర్వేషు లోకేషు యథావత్తన్నిబోధ మే॥ 1-191-2(8533)
కాన్యకుబ్జే మహానాసీత్పార్థివో భరతర్షభ।
గాధీతి విశ్రుతో లోకే కుశికస్యాత్మసంభవః॥ 1-191-3(8534)
తస్య ధర్మాత్మనః పుత్రః సమృద్ధబలవాహనః।
విశ్వామిత్ర ఇతి ఖ్యతో బభూవ రిపుమర్దనః॥ 1-191-4(8535)
స చచార సహామాత్యో మృగయాం గహనే వనే।
మృగాన్విధ్యన్వరాహాంశ్చ రంయేషు మరుధన్వసు॥ 1-191-5(8536)
వ్యాయామకర్శితః సోఽథ మృగలిప్సుః పిపాసితః।
ఆజగామ నరశ్రేష్ఠ వసిష్ఠస్యాశ్రమం ప్రతి॥ 1-191-6(8537)
తమాగతమభిప్రేక్ష్య వసిష్ఠః శ్రేష్ఠభాగృషిః।
విశ్వామిత్రం నరశ్రేష్ఠం ప్రతిజగ్రాహ పూజయా॥ 1-191-7(8538)
పాద్యార్ఘ్యాచమనీచైస్తం స్వాగతేన చ భారత।
తథైవ పరిజగ్రాహ వన్యేన హవిషా తదా॥ 1-191-8(8539)
తస్యాథ కామధుగ్ధేనుర్వసిష్ఠస్య మహాత్మనః।
ఉక్తా కామాన్ప్రయచ్ఛేతి సా కామాందుదుహే తతః॥ 1-191-9(8540)
`బాష్పాఢ్యస్యోదనస్యైవ రాశయః పర్వతోపమాః।
నిష్ఠానాని చ సూపాంశ్చ దధికుల్యాస్తథైవ చ॥ 1-191-10(8541)
కూపాంశ్చ ఘృతసంపూర్ణాన్గౌడ్యాన్నాని సహస్రశః।
ఇక్షూన్మధూని లాజాంశ్చ మైరేయాంశ్చ వరాసవాన్॥' 1-191-11(8542)
గ్రాంయారణ్యాశ్చౌషధీశ్చ దుదుహే పయ ఏవ చ।
షడ్రసం చామృతనిభం రసాయనమనుత్తమం॥ 1-191-12(8543)
భోజనీయాని పేయాని భక్ష్యాణి వివిధాని చ।
లేహ్యాన్యమృతకల్పాని చోష్యాణి చ తథార్జునా॥ 1-191-13(8544)
రత్నాని చ మహార్హాణి వాసాంసి వివిధాని చ।
తైః కామైః సర్వసంపూర్ణైః పూజితశ్చ మహిపతిః॥ 1-191-14(8545)
సామాత్యః సబలశ్చైవ తుతోష స భృశం తదా।
షడున్నతాం సుపార్శ్వోరుం పృథుపంచసమావృతాం॥ 1-191-15(8546)
మండూకనేత్రాం స్వాకారాం పీనోధసమనిందితాం।
సువాలఘిం శంకుకర్ణాం చారుశృంగాం మనోరమాం॥ 1-191-16(8547)
పుష్టాయతశిరోగ్రీవాం విస్మితః సోఽభివీక్ష్యతాం।
అభినంద్య స తాం రాజా నందినీం గాధినందనః॥ 1-191-17(8548)
అబ్రవీచ్చ భృశం తుష్టః స రాజా తమృషిం తదా।
అర్బుదేన గవాం బ్రహ్మన్మమ రాజ్యేన వా పునః॥ 1-191-18(8549)
నందినీం సంప్రయచ్ఛస్వ భుంక్ష్వ రాజ్యం మహామునే। 1-191-19(8550)
వసిష్ఠ ఉవాచ।
దేవతాతిథిపిత్రర్థం యాజ్యార్థం చ పయస్వినీ॥ 1-191-19x(1086)
అదేయా నందినీయం వై రాజ్యేనాపి తవానఘ। 1-191-20(8551)
విశ్వామిత్ర ఉవాచ।
`రత్నం హి భగవన్నేతద్రత్నహారీ చ పార్థివః।'
క్షత్రియోఽహం భవాన్విప్రస్తపఃస్వాధ్యాయసాధనః॥ 1-191-20x(1087)
బ్రాహ్ణేషు కుతో వీర్యం ప్రశాంతేషు ధృతాత్మసు।
అర్బుదేన గవాం యస్త్వం న దదాసి మమేప్సితం॥ 1-191-21(8552)
స్వధర్మం న ప్రహాస్యామి నేష్యామి చ బలేన గాం। 1-191-22(8553)
వసిష్ఠ ఉవాచ।
బలస్థశ్చాసి రాజా చ బాహువీర్యశ్చ క్షత్రియః॥ 1-191-22x(1088)
యథేచ్ఛసి తథా క్షిప్రం కురు మా త్వం విచారయ। 1-191-23(8554)
గంధర్వ ఉవాచ।
ఏవముక్తస్తథా పార్థ విశ్వామిత్రో బలాదివ॥ 1-191-23x(1089)
హంసచంద్రప్రతీకాశాం నందినీం తాం జహార గాం।
`సా తదా హ్రియమాణా చ విశ్వామిత్రబలైర్బలాత్।'
కశాదండప్రణుదితా కాల్యమానా ఇతస్తతః॥ 1-191-24(8555)
హంభాయమానా కల్యాణీ వసిష్ఠస్యాథ నందినీ।
ఆగంయాభిముఖీ పార్థ తస్థౌ భగవదున్ముఖీ॥ 1-191-25(8556)
భృశం చ తాడ్యమానా వై న జగామాశ్రమాత్తతః। 1-191-26(8557)
వసిష్ఠ ఉవాచ।
శృణోమి తే రవం భద్రే వినదంత్యాః పునః పునః॥ 1-191-26x(1090)
హ్రియసే త్వం బలాద్భద్రే విశ్వామిత్రేణ నందిని।
కిం కర్తవ్యం మయా తత్ర క్షమావాన్బ్రాహ్మణో హ్యహం। 1-191-27(8558)
గంధర్వ ఉవాచ। 1-191-28x(1091)
సా భయాన్నందినీ తేషాం బలానాం భరతర్షభ।
విశ్వామిత్రభయోద్విగ్నా వసిష్ఠం సముపాగమత్॥ 1-191-28(8559)
గౌరువాచ। 1-191-29x(1092)
కశాగ్రదండాభిహతాం క్రోశంతీం మామనాథవత్।
విశ్వామిత్రబలైర్ఘోరైర్భగవన్ కిముపేక్షసే॥ 1-191-29(8560)
గంధర్వ ఉవాచ। 1-191-30x(1093)
ఏవం తస్యాం తదా పార్థ ధర్షితాయాం మహామునిః।
న చుక్షుభే తదా ధైర్యాన్న చచాల ధృతవ్రతః॥ 1-191-30(8561)
వసిష్ఠ ఉవాచ। 1-191-31x(1094)
క్షత్రియాణాం బలం తేజో బ్రాహ్మణానాం క్షమా బలం।
క్షమా మాం భజతే యస్మాద్గంయతాం యది రోచతే॥ 1-191-31(8562)
నందిన్యువాచ। 1-191-32x(1095)
కిం ను త్యక్తాఽస్మి భగవన్యదేవం త్వం ప్రభాషసే।
అత్యక్తాఽహం త్వయా బ్రహ్మన్నేతుం శక్యా న వై బలాత్॥ 1-191-32(8563)
వసిష్ఠ ఉవాచ। 1-191-33x(1096)
న త్వాం త్యజామి కల్యాణి స్థీయతాం యది శక్యతే।
దృఢేన దాంనా బద్ధ్వైష వత్సస్తే హియతే బలాత్॥ 1-191-33(8564)
గంధర్వ ఉవాచ। 1-191-34x(1097)
స్థీయతామితి తచ్ఛ్రుత్వా వసిష్ఠస్య పయస్వినీ।
ఊర్ధ్వాంచితశిరోగ్రీవా ప్రబభౌ రౌద్రదర్శనా॥ 1-191-34(8565)
క్రోధరక్తేక్షణా సా గౌర్హంభారవఘనస్వనా।
విశ్వామిత్రస్య తత్సైన్యం వ్యద్రావయత సర్వశః॥ 1-191-35(8566)
కశాగ్రదండాభిహతా కాల్యమానా తతస్తతః।
క్రోధరక్తేక్షణా క్రోధం భూయ ఏవ సమాదదే॥ 1-191-36(8567)
ఆదిత్య ఇవ మధ్యాహ్నే క్రోధదీప్తవపుర్బభౌ।
అంగారవర్షం ముంచంతీ ముహుర్వాలధితో మహత్॥ 1-191-37(8568)
అసృజత్పహ్లవాన్పుచ్ఛాత్ప్రస్రవాద్ద్రావిడాంఛకాన్।
యోనిదేశాచ్చ యవానాఞ్శకృతః శబరాన్బహూన్॥ 1-191-38(8569)
మూత్రతశ్చాసృజత్కాంశ్చిచ్ఛబరాంశ్చైవ పార్శ్వతః।
పౌండ్రాన్కిరాతాన్యవనాన్సింహలాన్బర్బరాన్ఖసాన్॥ 1-191-39(8570)
చిబుకాంశ్చ పులిందాంశ్చ చీనాన్హూణాన్సకేరలాన్।
ససర్జ ఫేనతః సా గౌర్ంలేచ్ఛాన్బహువిధానపి॥ 1-191-40(8571)
తైర్విసృష్టైర్మహాసైన్యైర్నానాంలేచ్ఛగణైస్తదా।
నానావరణసంఛన్నైర్నానాయుధధరైస్తథా॥ 1-191-41(8572)
అవాకీర్యత సంరబ్ధైర్విశ్వామిత్రస్య పశ్యతః।
ఏకైకశ్చ తదా యోధః పంచభిః సప్తభిర్వృతః॥ 1-191-42(8573)
అస్త్రవర్షేణ మహతా వధ్యమానం బలం తదా।
ప్రభగ్నం సర్వతస్త్రస్తం విశ్వామిత్రస్య పశ్యతః॥ 1-191-43(8574)
`తస్య తచ్చతురంగం వై బలం పరమదుఃసహం।
ప్రభగ్నం సర్వతో ఘోరం పయస్విన్యా వినిర్జితం॥' 1-191-44(8575)
న చ ప్రాణైర్వియుజ్యంతే కేచిత్తత్రాస్య సైనికాః।
విశ్వామిత్రస్య సంక్రుద్ధైర్వాసిష్ఠైర్భరతర్షభ॥ 1-191-45(8576)
సా గౌస్తత్సకలం సైన్యం కాలయామాస దూరతః।
విశ్వామిత్రస్య తత్సైన్యం కాల్యమానం త్రియోజనం॥ 1-191-46(8577)
క్రోశమానం భయోద్విగ్నం త్రాతారం నాధ్యగచ్ఛత।
`విశ్వామిత్రస్తతో దృష్ట్వా క్రోధావిష్టః స రోదసీ॥ 1-191-47(8578)
వవర్ష శరవర్షాణి వసిష్ఠే మునిసత్తమే।
ఘోరరూపాంశ్చ నారాచాన్క్షురాన్భల్లాన్మహామునిః॥ 1-191-48(8579)
విశ్వామిత్రప్రయుక్తాంస్తాన్వైణవేన వ్యమోచయత్।
వసిష్ఠస్య తదా దృష్ట్వా కర్మకౌశలమాహవే॥ 1-191-49(8580)
విశ్వామిత్రోఽపి కోపేన భూయః శత్రునిపాతనః।
దివ్యాస్త్రవర్షం తస్మై స ప్రాహిణోన్మునయే రుషా॥ 1-191-50(8581)
ఆగ్నేయం వారుణం చైంద్రం యాంయం వాయవ్యమేవ చ।
విససర్జ మహాభాగే వసిష్ఠే బ్రహ్మణః సుతే॥ 1-191-51(8582)
అస్త్రాణి సర్వతో జ్వాలాం విసృజంతి ప్రపేదిరే।
యుగాంతసమయే ఘోరాః పతంగస్యేవ రశ్మయః॥ 1-191-52(8583)
వసిష్ఠోఽపి మహాతేజా బ్రహ్మశక్తిప్రయుక్తయా।
యష్ట్యా నివారయామాస సర్వాణ్యస్త్రాణి స స్మయన్॥ 1-191-53(8584)
తతస్తే భస్మసాద్భూతాః పతంతి స్మ మహీతలే।
అపోహ్య దివ్యాన్యస్త్రాణి వసిష్ఠో వాక్యమబ్రవీత్॥ 1-191-54(8585)
నిర్జితోఽసి మహారాజ దురాత్మన్గాధినందన।
యది తేఽస్తి పరం శౌర్యం తద్దర్శయ మయి స్థితే॥ 1-191-55(8586)
గంధర్వ ఉవాచ। 1-191-56x(1098)
విశ్వామిత్రస్తథా చోక్తో వసిష్ఠేన నరాధిపః।
నోవాచ కించిద్వ్రీడాఢ్యో విద్రావితమహాబలః'॥ 1-191-56(8587)
దృష్ట్వా తన్మహదాశ్చర్యం బ్రహ్మతేజోభవం తదా।
విశ్వామిత్రః క్షత్రభావాన్నిర్విణ్ణో వాక్యమబ్రవీత్।
ధిగ్బలం క్షత్రియబలం బ్రహ్మతేజోబలం బలం॥ 1-191-57(8588)
బలాబలే వినిశ్చిత్య తప ఏవ పరం బలం। 1-191-58(8589)
గంధర్వ ఉవాచ।
స రాజ్యం స్ఫీతముత్సృజ్య తాం చ దీప్తాం నృపశ్రియం॥ 1-191-58x(1099)
భోగాంశ్చ పృష్ఠతః కృత్వా తపస్యేవ మనో దధే।
స గత్వా తపసా సిద్ధిం లోకాన్విష్టభ్య తేజసా॥ 1-191-59(8590)
తతాప సర్వాందీప్తౌజా బ్రాహ్మణత్వమవాప్తవాన్।
అపిబచ్చ తతః సోమమింద్రేణ సహ కౌశికః॥ 1-191-60(8591)
`ఏవంవీర్యస్తు రాజర్షిర్విప్రర్షిః సంబభూవ హ'॥ ॥ 1-191-61(8592)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి చైత్రరథపర్వమి ఏకనవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 191 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-191-5 మరుధన్వసు మరుసంజ్ఞకేష్వల్పజలప్రదేశేషు॥ 1-191-38 పహ్లవాదయో ంలేచ్ఛవిశేషాః॥ ఏకనవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 191 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.